Menu

Blog Vernieuwend Leiderschap: ‘Geef medewerkers de ruimte’

Binnen één schooljaar (verder) groeien als schoolleider in een innovatieve, lerende omgeving van professionals, en met het team een concrete vernieuwing in de school in gang zetten. Dat is het doel van het programma Vernieuwend Leiderschap in het po. Maar liefst 22 schoolleiders doen dit jaar mee aan ‘Vernieuwend leiderschap.’ Via dit project gaan zij aan de slag met concrete vernieuwingen op hun eigen school.

In diverse blogs geven verschillende deelnemers hun persoonlijke visie op veranderen en doen zij verslag van het verandertraject op hun eigen school. Deze blog is van Ed Booms, directeur van obs De Veldrakker (een school van de stichting Robijn). Hij is één van de vier coaches van het project en begeleidt in die rol de schoolleiders.

Ruimte geven

De schoolleiders die meedoen aan het programma Vernieuwend Leiderschap wacht een mooie uitdaging! Volgens mij is het essentieel dat zij niet te hard van stapel lopen. Zo van: “Hier is een nieuw project en we voeren het uit!.” Dan krijg je vanzelfsprekend weerstand. Bij elk veranderingsproces hoort een implementatiedip. De schoolleiders die ik coach, bereid ik daarop voor. Zo laten zij zich daardoor niet uit het veld slaan. Verder adviseer ik ze om hun werknemers te vertrouwen en ruimte te geven. Ook dat is een uitdaging, want schoolleiders houden het liefst veel zelf in handen. Maar om draagvlak te creëren voor verandering is het nodig taken over te dragen en los te laten. 

Basis van vernieuwen

Aan de basis van veranderen ligt naar mijn idee de vraag: “Waarom doen we dit?.” Zo kunnen wij ons ook afvragen: “Waarom wil iemand een vernieuwend leider worden?.” Daarop geeft iedereen een ander antwoord, maar het mijne is: om onderwijs anders te organiseren. Want dat kan en dat moet. Er komen allerlei veranderingen aan in het onderwijs, zoals krimp, een lerarentekort en passend onderwijs. Die moeten we op een goede manier het hoofd bieden, en dan uiteraard ten faveure is van de kinderen.

Onderwijsprijs

Van zeer dichtbij was ik betrokken bij anders georganiseerd onderwijs. Als toenmalig-directeur van obs de Torenuil in IJsselstein moest ik klassen vanwege de snelle groei van de school steeds opnieuw inrichten. Ik bedacht een methode waarbij we drie leerkrachten samen verantwoordelijk maakten voor de 70 kinderen in groep zeven en acht. De leerkrachten zetten we in op kwaliteit en affiniteit. Het is veel fijner om drie uur iets te doen wat je leuk vindt dan een half uur iets waar je geen fluit aan vindt. De proef begon in 2004, nu past de school het over alle linies toe. We wonnen er zelfs de onderwijsprijs van de provincie Utrecht mee.

Stip op de horizon

Als we weten waaróm we willen veranderen en ook wat, komen we uit bij de hoe-vraag. Een verandering komt het best van de grond als we hem systematisch uitvoeren. Met de juiste middelen, personen en volgens een bepaald proces. Als je je bewust bent van dat proces, kun je de verandering goed vorm en inhoud geven. Ik noemde eerder al de implementatiedip die altijd optreedt. Als alle betrokkenen het proces kennen dan geeft die terugval niet. Want uiteindelijk wil iedereen naar dezelfde stip op de horizon. Als coach bij ‘Vernieuwend Leiderschap’ merk ik dat schoolleiders zich hier tijdens het traject veel bewuster van zijn geworden.

Draagvlak creëren

Hoe organiseer je het dan zo dat iedereen naar diezelfde stip kijkt? Mijn antwoord daarop: ga van leider naar begeleider en maak het hele team eigenaar van het probleem. Op veel scholen is vernieuwing nog puur de taak van de directeur. Maar iedereen moet het willen, want zonder draagvlak wordt het niets. Schoolleiders binnen Vernieuwend Leiderschap experimenteren daar nu ook bewust mee.

Glimmen

Destijds als directeur van De Torenuil, werkte ik onder meer met een veranderteam: een clubje leerkrachten dat de nieuwe methode coördineerde. Zo’n team heeft een vliegwieleffect, omdat zij de rest van de leerkrachten van onderaf enthousiast maken en korte lijnen hebben. Zij weten wat er in de praktijk speelt, wat werkt en wat niet, waar mensen tegenaan lopen en welke hulp er gewenst of noodzakelijk is. Belangrijk is wel dat een veranderteam niet enkel uit enthousiastelingen bestaat, maar ook uit mensen die weerstand bieden. Want weerstand is net als schuren: als je goed schuurt gaan dingen prachtig glimmen. 

Mooi cadeau

Als laatste stap in een vernieuwingsproces wil ik graag noemen: vier de successen. Ook de kleine stapjes. Zo’n kleine, maar belangrijke stap voor mij persoonlijk was die ene leerkracht van obs de Torenuil. Tijdens het eerste jaar waarin we de nieuwe methode uitvoerden zei hij: “Het is niets voor mij, mag ik naar een groep waar we de methode nog niet toepassen?.” Weer een jaar later zei hij: “Ik heb er nog eens over nagedacht: mag ik terug?.” Eenmaal zonder de methode merkte hij pas hoe fijn hij het vond, zowel voor hem als de kinderen. Dat was een heel mooi cadeau voor mij.

Ed Booms in het kort

Ed Booms is al bijna 39 jaar een bevlogen onderwijsman. Hij is steeds op zoek naar nieuwe uitdagingen om het onderwijs nóg beter aan te laten sluiten bij leerlingen én leerkrachten. Hij gelooft in de kracht van mensen.  Enthousiasme, werkplezier en innovatie zijn sleutelwoorden voor hem. Ed is landelijk penvoerder voor de innovatie-impuls “Slim Fit”, zit in het bestuur van de VTG (Verenigde TOM-groep) en is coach bij het programma Vernieuwend Leiderschap van het Arbeidsmarktplatform PO.

Privacy en cookies. Lees meer.